دنیای ویروس‌ها
با جستجوی سریع

آدنوویریده

Adenoviridae

DNA دو رشته‌ای

از نوع DNA خطی 2 رشته ای و دارای تقارن 20 وجهی می باشد. و فاقد پوشش هستند که کپسید این ویروس حاوی 252 تا کپسومر است.

DNA Virus غیر کشنده

بیماری‌زایی

• عفونت تنفسی
• عفونت چشمی
• عفونت های دستگاه گوارش
• عفونت های دستگاه ادراری

تشخیص

• برداشت نمونه و مایعات و ترشحات بدن
• مشاهده مستقیم با روش های ایمنوفلورئورسانس مستقیم و میکروسکوپ الکترونی
• کشت سلولی
• روش های سرولوژیک
• روش های مولکولی

پاپوواویریده

Papovaviridae

DNA دو رشته‌ای حلقوی

ژنوم آن از نوع DNA دو رشته‌ای حلقوی کامل است (تنها دو رشته‌ای است که DNA حلقوی کامل را دارد). دارای تقارن 20 وجهی است، پوشش ندارد و اندازه‌اش بسیار کوچک (بین 45-55 نانومتر) است.

DNA Virus غیر کشنده

بیماری‌زایی

• زگیل
• تومورهای خوش خیم سرو گردن
• نئوپلازی گردن رحم
• پاپیلوماتوز ملتحمه چشم
• اپیدرمو دیسپلازی

تشخیص

• از روی شکل و ظاهر و تغییرات پاتولوژی بافت
• به دلیل شرایط دشوار تکثیر غیرقابل کشت هستند
• روش های مولکولی (REAL TIME PCR-PCR)

پارامیکسوویریده

Paramyxoviridae

RNA تک‌رشته‌ای منفی

جزء ویروس‌های RNA دار است (تک رشته‌ای، یک قطعه و پولاریته منفی). نوکلئوکپسید با تقارن مارپیچی دارد، پوشش‌دار است و از ویروس‌های مهم ایجادکننده عفونت‌های تنفسی نوزادان و نوجوانان می‌باشد.

RNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• ویروس پاراآنفلانزا
• ویروس اوریون
• ویروس سین‌سی‌شیال تنفسی (RSV)
• ویروس سرخک

تشخیص

• گرفتن نمونه (از ادرار، بزاق، گلو، CSF)
• کشت سلولی (که در سلول‌های اولیه کلیه میمون امکان‌پذیر است)
• ردیابی آنتی‌ژن در نمونه‌های تنفسی توسط ایمنوفلورسانس
• ردیابی ویروس از طریق همادسورپشن با RBC خوکچه
• تعیین افزایش تیتر آنتی‌بادی IgM توسط روش‌های الایزا و ایمنوفلورسانس

آربوویروس‌ها

Arboviruses

منتقل‌شونده توسط بندپایان

بیشتر این ویروس‌ها کروی‌شکل هستند و تعداد کمی نیز میله‌مانندند. اکثر آربوویروس‌ها دارای ژنوم RNA هستند و توسط بندپایان منتقل می‌شوند.

RNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• عفونت‌های تب‌دار خفیف
• انسفالیت آربوویروسی
• تب‌های هموراژیک

تشخیص

• روش‌های سرولوژی ELISA، NT، CF
• روش‌های مولکولی RT-PCR
• کشت و تکثیر از طریق تلقیح به داخل مغز موش

اورتومیکسوویریده

Orthomyxoviridae

RNA تک‌رشته‌ای منفی

جزء ویروس‌های RNA تک‌رشته‌ای با پولاریته منفی و ژنوم قطعه‌قطعه هستند. نوکلئوکپسید مارپیچی دارند و دارای پوشش و گلیکوپروتئین‌های سطحی هستند.

RNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• بیماری آنفلانزا
• انتقال از طریق قطرات آلوده هوا در سیستم تنفسی

تشخیص

• برداشت نمونه: سواب گلو، شست‌وشوی حلق و بینی یا خلط
• مشاهده مستقیم با روش‌های ایمنوفلورئورسانس مستقیم و میکروسکوپ الکترونی
• کشت در مایع آمنیوتیک تخم‌مرغ جنین‌دار و کشت سلولی
• روش‌های سرولوژیک ELISA، CF، REA
• روش‌های مولکولی

آرناویریده

Arenaviridae

ظاهر شنی

از ویروس‌های RNA تک‌رشته‌ای با پولاریته منفی هستند و ژنوم دو قطعه‌ای دارند. ظاهر شنی آن‌ها به دلیل وجود ریبوزوم در ویریون است و پوشش‌دار هستند.

RNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• کوریومننژیت لنفوسیتی
• تب لاسا

تشخیص

• روش مولکولی RT-PCR
• آزمایش‌های سرولوژیک برای تأیید تشخیص

بونیاویریده

Bunyaviridae

RNA تک‌رشته‌ای منفی

جز ویروس‌های RNA دار هستند و دارای RNA تک‌رشته‌ای با پولاریته منفی و ژنوم قطعه‌قطعه با سه بخش L, M, S می‌باشند. نوکلئوکپسید با تقارن مارپیچی دارند و پوشش‌دار هستند و دارای گلیکوپروتئین‌های Gn و Gc می‌باشند.

RNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• آنسفالیت
• تب دره ریفت
• تب پشه خاکی
• تب خونریزی‌دهنده با سندرم کلیوی
• تب خونریزی‌دهنده کریمه کنگو

تشخیص

• روش مولکولی RT-PCR
• برای تایید تشخیص می‌توان از آزمایش‌های سرولوژیک استفاده کرد

پاروویریده

Parvoviridae

DNA تک‌رشته‌ای

ژنوم آن از نوع DNA خطی تک‌رشته‌ای است. پاروویروس‌ها از کوچک‌ترین ویروس‌های DNA دار می‌باشند، کپسید آن‌ها با تقارن 20 وجهی است و فاقد پوشش هستند.

DNA Virus غیر کشنده

بیماری‌زایی

• بیماری پاروویروس انسانی B19
• اریتما انفکسیوزوم یا بیماری پنجم
• بحران آپلاستیک
• هیدروپس فتالیس

تشخیص

• نمونه‌برداری
• تشخیص اریتم عفونی معمولاً بر اساس تظاهرات بالینی
• روش‌های سرولوژی (بررسی IgM با روش ELISA)
• روش‌های مولکولی (بررسی DNA با روش PCR)

پوکس‌ویریده

Poxviridae

DNA دو رشته‌ای خطی

بزرگترین و پیچیده‌ترین ویروس‌های DNA دار انسانی هستند که با میکروسکوپ نوری قابل رویت است. اندازه بزرگی آن 225 تا 300 نانومتر است. دارای یک جسم مرکزی دمبلی شکل است. حاوی ژنوم DNA دو رشته‌ای خطی هستند و دارای پوشش لیپوپروتئین‌ها می‌باشد.

DNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• آبله
• واکسینیا
• مولوسکوم کونتاژیوزوم

تشخیص

• برداشت نمونه از ترشحات
• کشت سلولی
• اسمیر مستقیم و رنگ‌آمیزی (ویوله دوژانسین و بیکربنات سدیم) و دیدن زیر میکروسکوپ نوری
• روش‌های سرولوژی مثل CF
• روش‌های مولکولی (PCR و REAL-TIME PCR)

پیکورناویریده

Picornaviridae

RNA تک‌رشته‌ای مثبت

ژنوم آن RNA خطی تک‌رشته‌ای با پولاریته مثبت است (که کوچکترین RNA ویروس‌ها محسوب می‌شود). کپسید آن تقارن 20 وجهی دارد و حاوی 60 واحد کپسومر است. کپسید آنها به مواد پاک‌کننده و دترژنت‌ها مقاوم است و فاقد پوشش هستند.

RNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• پولیوویروس‌ها
• کوکساکی‌ویروس‌ها
• اکوویروس‌ها (EVHO)
• رینوویروس‌ها

تشخیص

• جداسازی این ویروس‌ها در انسان در گلو و انتهای روده می‌باشد
• نمونه‌های حاوی ویروس در طی زمان انتقال به آزمایشگاه باید در حالت منجمد نگهداری شوند
• شناسایی ویروس با روش واکنش زنجیره پلی‌مراز (PCR) امکان‌پذیر است
• روش‌های مولکولی و سرولوژی
• برای اثبات عفونت رینوویروس‌ها آزمایش سرولوژی انجام نمی‌شود و با تظاهرات بالینی پزشک نیز تشخیص می‌دهد

توگاویریده

Togaviridae

RNA تک‌رشته‌ای مثبت

جزء ویروس‌های RNA دار هستند، تک‌رشته‌ای هستند و دارای پولاریته مثبت می‌باشند. نوکلئوکپسید با تقارن 20 وجهی و پوشش کروی دارند. 3 تا گلیکوپروتئین دارند که حاوی پروتئین‌های E1 و E3 طبقه‌بندی می‌شوند.

RNA Virus غیر کشنده

بیماری‌زایی

• ویروس سرخچه

تشخیص

• برداشت نمونه از حلق و بینی (نازوفارنکس)
• در عفونت‌های مادرزادی نمونه‌گیری از ترشحات رحمی، جفت و نسوج مختلف جنین انجام می‌شود
• کشت (سلول کلیه میمون)
• مشاهده مستقیم با روش‌های ایمنوفلورئورسانس مستقیم و میکروسکوپ الکترونی
• روش‌های سرولوژیک ELISA و HI
• روش‌های مولکولی

رابدوویریده

Rhabdoviridae

RNA تک‌رشته‌ای منفی

جزء ویروس‌های RNA دار هستند و به صورت تک‌رشته‌ای و پولاریته منفی می‌باشند. شبیه استوانه یا گلوله هستند. نوکلئوکپسید با تقارن 20 وجهی می‌باشد، پوشش دارند و حاوی گلیکوپروتئین G هستند. حاوی پروتئین ماتریکس (M)، پروتئین نوکلئوپروتئین (N)، فسفوپروتئین (P) و پروتئین پلی‌مراز (L) می‌باشند.

RNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• هاری

تشخیص

• برداشت نمونه (سروم، CSF و بیوپسی از مغز)
• مشاهده مستقیم با روش‌های ایمنوفلورئورسانس مستقیم و میکروسکوپ الکترونی
• روش سرولوژیک ELISA و CF
• روش‌های مولکولی

رتروویریده

Retroviridae

RNA تک‌رشته‌ای دیپلوئیدی مثبت

جزء ویروس‌های RNA دار است؛ تک‌رشته‌ای دیپلوئیدی با پولاریته مثبت. نوکلئوکپسید با تقارن 20 وجهی است، دارای پوشش کروی می‌باشد. دارای 2 آنتی‌ژن گلیکوپروتئین سطحی GP120 و GP41 است و دارای 3 ژن ساختاری، 4 ژن تنظیمی و 2 ژن کمکی می‌باشد.

RNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• HIV

تشخیص

• جداسازی ویروس؛ HIV را با استفاده از لنفوسیت‌های موجود در خون محیطی می‌توان کشت داد
• روش‌های جداسازی ویروس بسیار وقت‌گیر و پرزحمت هستند و تنها در مطالعات تحقیقاتی مورد استفاده قرار می‌گیرند
• روش‌های سرولوژیک (ELISA و WESTERN BLOT)
• روش‌های مولکولی RT-PCR و RT-TIME PCR به عنوان روش‌های تکمیلی

رئوویریده

Reoviridae

RNA دو رشته‌ای قطعه‌قطعه

ژنوم آن RNA قطعه‌قطعه خطی دو رشته‌ای (10 تا 12 قطعه) است. به دلیل قطعه‌قطعه بودن، نوترکیبی ژنتیکی به راحتی رخ می‌دهد. تنها ویروس 2 رشته‌ای در بین ویروس‌های RNA دار می‌باشند. کپسید با تقارن 20 وجهی است و فاقد پوشش می‌باشد.

RNA Virus غیر کشنده

بیماری‌زایی

• گاستروانتریت حاد

تشخیص

• برداشت نمونه (گلو، حلق، بینی، مدفوع و خون)
• مشاهده مستقیم با روش‌های ایمنوفلورئورسانس مستقیم و میکروسکوپ الکترونی
• روش‌های سرولوژیک ELISA، CF و RIA
• روش‌های مولکولی

فیلوویریده

Filoviridae

RNA تک‌رشته‌ای منفی

جزء ویروس‌های RNA دار است؛ تک‌رشته‌ای و پولاریته منفی. از نظر ظاهر رشته‌ای شکل و پلی‌مورف است. نوکلئوکپسید با تقارن مارپیچی می‌باشد. پوشش دارد و حاوی یک گلیکوپروتئین GP است. حاوی 7 ژن (N, VP40, VP30, VP35, VP24, L, GP) می‌باشد.

RNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• ماربورگ
• ابولا

تشخیص

• برداشت نمونه (سرم، بافت آلوده و بزاق)
• مشاهده مستقیم با روش‌های ایمنوفلورئورسانس مستقیم و میکروسکوپ الکترونی
• روش‌های سرولوژیک ELISA و CF
• روش‌های مولکولی RT-PCR

کوروناویریده

Coronaviridae

RNA تک‌رشته‌ای مثبت

جزء ویروس‌های RNA دار است (تک‌رشته‌ای، یک قطعه و پولاریته مثبت). در کروناویروس مولکول RNA بزرگترین ژنوم در میان RNA ویروس‌هاست و نوکلئوکپسید با تقارن مارپیچی دارد. دارای پوشش می‌باشند که حاوی 3 گلیکوپروتئین وجود دارد.

RNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• کروناویروس

تشخیص

• نمونه‌گیری (ترشحات تنفسی، بینی، گلو و سرم)
• CF
• ELISA
• HA
• ایمنوفلورسانس غیرمستقیم
• از میکروسکوپ‌های الکترونی و روش‌های مولکولی برای تشخیص استفاده می‌شود

هپادناویریده

Hepadnaviridae

گروه ویروس‌های هپاتیتی

اطلاعات ارسالی شامل هپاتیت‌های A، B، C، D و G است. برای هپاتیت A، ژنوم RNA تک‌رشته‌ای (+)SSRNA، تقارن 20 وجهی و فاقد پوشش ذکر شده است. هپاتیت B دارای DNA خطی دو رشته‌ای حلقوی ناقص و پوشش‌دار است. هپاتیت C دارای RNA خطی دو رشته‌ای (+)SSRNA و پوشش‌دار است. هپاتیت D دارای RNA تک‌رشته‌ای حلقوی (-)SSRNA و ویروس ناقص است. هپاتیت G دارای RNA تک‌رشته‌ای (+)SSRNA و پوشش‌دار است.

DNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• هپاتیت A
• هپاتیت B
• هپاتیت C
• هپاتیت D

تشخیص

• برداشت نمونه (خون و مایعات بدن)
• کشت سلولی
• روش‌های سرولوژیک (الایزا و رادیوایمنواسی)
• روش مولکولی

هرپس‌ویریده

Herpesviridae

DNA دو رشته‌ای خطی

با میکروسکوپ الکترونی قابل رویت است. حاوی ژنوم DNA دو رشته‌ای خطی است که به دور پروتئینی شبیه دوک پیچیده شده است. ساختمان کپسید 20 وجهی، دارای پوشش لیپیدی است و بین کپسید و پوشش ماده‌ای به نام تگومنت وجود دارد که گرانولار است و ساختمانشان بی‌شکل و غیرقرینه است.

DNA Virus کشنده

بیماری‌زایی

• هرپس سیمپلکس ویروس
• ویروس واریسلا
• سیتومگالوویروس
• ویروس ابشتین
• ژنژیواستوماتیت هرپسی
• تب خال دهان
• تب خال تناسلی
• کراتیت هرپسی
• انسفالیت هرپسی
• آبله مرغان
• بیماری زونا

تشخیص

• برداشت نمونه از ترشحات
• کشت سلولی